Cracovia to nie tylko najstarszy nieprzerwanie działający klub sportowy w Polsce, ale też zespół z bogatą historią pełną triumfów, upadków i spektakularnych powrotów. Pięć tytułów mistrzowskich, historyczne zdobycie Pucharu Polski w 2020 roku oraz ponad sto lat rywalizacji z Wisłą Kraków – to tylko fragment dorobku „Pasów”. Dla każdego, kto chce zrozumieć polską piłkę, historia Cracovii stanowi obowiązkową lekturę. Ten klub przechodził przez wszystko – od przedwojennej dominacji po dramatyczne spadki do trzeciej ligi, od bankructwa po europejskie puchary.
Cracovia: rozgrywki – gdzie śledzić aktualne mecze
Cracovia regularnie występuje w najwyższej klasie rozgrywkowej polskiej piłki. Pasy rozgrywają swoje spotkania na stadionie im. Józefa Piłsudskiego przy ulicy Kałuży w Krakowie, który mieści 15 016 miejsc i spełnia wszystkie standardy UEFA.
Kompletne zestawienie wszystkich meczów Cracovii z bieżącego sezonu – zarówno ligowych, jak i pucharowych – znajdziesz w tabeli poniżej, która jest na bieżąco aktualizowana.
Początki i przedwojenna dominacja
Cracovia, założona 13 czerwca 1906 roku, jest najstarszym aktywnym klubem sportowym w Polsce. Początki były skromne – po ogłoszeniu w gazecie „Nowa Reforma”, odbył się pierwszy trening drużyny „Akademicy”, która później przyjęła nazwę Akademicki Klub Footballowy Cracovia. Już wtedy widać było, że ten klub będzie znaczył coś więcej niż tylko sport.
Prawdziwa historia sukcesu rozpoczęła się po odzyskaniu przez Polskę niepodległości. Pierwszy oficjalny mecz mistrzowski Cracovia rozegrała 21 sierpnia 1921 roku, pokonując Polonię Lwów 2:0. W całym sezonie Cracovia nie przegrała żadnego z 14 meczów, wygrywając 13 razy i tylko raz remisując. To był początek złotej ery.
Cracovia była jednym z pionierów polskiej piłki nożnej, zdobywając mistrzostwo Polski pięciokrotnie: w 1921, 1929/30, 1931/32, 1936/37 oraz 1947/48. Warto zauważyć, że ostatnie mistrzostwo z 1948 roku przypadło w szczególnych okolicznościach – 5 grudnia 1948 na stadionie Garbarni Kraków Cracovia pokonała Wisłę 3:1 i to ona została mistrzem.
Józef Kałuża w swojej karierze strzelił 84 gole w 66 meczach dla Cracovii – wynik, który do dziś robi wrażenie
Trudne lata i walka o przetrwanie
Po sukcesach przedwojennych i powojennych przyszedł czas próby. Po II wojnie światowej Cracovia zmagała się z trudnościami, zarówno organizacyjnymi, jak i finansowymi. W okresie PRL klub był marginalizowany przez władze komunistyczne. Skutki były dramatyczne.
Historia piłki Cracovii była liczona spadkami i awansami. Z pierwszej do drugiej, drugiej do trzeciej (pierwszy taki spadek miał miejsce po sezonie 1970-71), trzeciej do drugiej. To nie były pojedyncze incydenty – w latach dziewięćdziesiątych poza trzecią ligą występowaliśmy jedynie przez trzy sezony.
Klub był na skraju bankructwa. Głównym problemem Cracovii w tym okresie to przede wszystkim brak finansów. W 1997 Cracovia przekształcono w Sportową Spółkę Akcyjną, ale w dalszym ciągu głównym problemem pozostawały niewystarczające fundusze. Wydawało się, że koniec jest bliski.
Kibice ratują klub
To, co wydarzyło się na początku XXI wieku, pokazuje siłę więzi między klubem a jego fanami. W roku 2001 miała miejsce słynna manifestacje przed Urzędem Wojewódzkim przy ul. Basztowej. Upadający klub został uratowany przez ofiarnych kibiców zrzeszonych w „Grupie 100”, którzy dzięki własnym pieniądzom wspomagali klub i doprowadzili do pojawienia się w 2002 roku sponsora – firmy Comarch.
Odrodzenie i powrót do elity
Wsparcie Comarchu otworzyło nowy rozdział. Cracovia stopniowo odbudowywała pozycję, choć droga nie była prosta. Prawdziwy przełom nastąpił w połowie drugiej dekady XXI wieku.
Sezon 2014/15 „Pasy” rozpoczęły pod wodzą nowego szkoleniowca, Roberta Podolińskiego, który w kwietniu 2015 roku po niezbyt dobrych wynikach drużyny szczególnie na wyjeździe został zastąpiony przez Jacka Zielińskiego. Efekt „nowej miotły” zadziałał znakomicie – w dziewięciu meczach za kadencji nowego trenera Cracovia odniosła siedem zwycięstw i zanotowała dwa remisy.
Jeszcze lepiej było w kolejnym sezonie. Okres świetnej gry przedłużył się na sezon 2015/16. Drużyna Cracovii tylko po jednej z 37 kolejek wypadła poza pierwszą piątkę w tabeli, a większość sezonu spędziła na pozycji trzeciej. Ostatecznie „Pasom”, które były drugą najbardziej bramkostrzelną ekipą w Ekstraklasie, udało się uplasować na czwartym miejscu, które dało przepustkę do europejskich pucharów.
Historyczne trofea z 2020 roku
Rok 2020 zapisał się złotymi zgłoskami w historii klubu. Po dekadach prób Cracovia w końcu sięgnęła po Puchar Polski. W sezonie 2019/2020 zdobył Puchar Polski, pokonując w finale Lecha Poznań 3:2. To był pierwszy puchar krajowy w historii klubu!
Ale to nie koniec sukcesów tego roku. Wkrótce później, obok trofeum pucharowego w naszej gablocie pojawił się Superpuchar Polski, zdobyty 9 października 2020 po zwycięstwie nad Legią Warszawa. Dwa trofea w jednym roku – Cracovia pokazała, że powróciła do krajowej czołówki.
Pod wodzą Michała Probierza Cracovia w 2020 roku po raz pierwszy w historii sięgnęła po Puchar Polski! Tak dobrego okresu, jeśli chodzi o trofea w Cracovii nie było przez dziesięciolecia
Święta Wojna – derby Krakowa
Nie da się opowiadać o Cracovii bez wspomnienia o największej rywalizacji w historii klubu. Derby Krakowa (znane też jako Święta Wojna albo Wielkie Derby Krakowa) – derby piłkarskie rozgrywane pomiędzy Cracovią a Wisłą Kraków. Są to jedne z najważniejszych derbów w polskiej piłce nożnej, jedne z najstarszych (obok wielkich derbów Lwowa), a także są to najczęściej rozgrywane derby w Polsce.
Pierwsze odnotowane w prasie Derby Krakowa rozegrano dnia 20 września 1908 roku i zakończyły się one remisem 1:1. Od tego czasu minęło ponad sto lat, a rywalizacja trwa nieprzerwanie.
Skąd wzięła się nazwa „Święta Wojna”?
Określenie „Święta Wojna” jest autorstwa obrońcy Cracovii Ludwika Gintela, który przed jednym z meczów z Wisłą miał powiedzieć do kolegów w szatni No to chodźmy panowie na tę świętą wojnę. Nazwa przylgnęła na stałe i dziś każdy kibic w Polsce wie, o jakie starcie chodzi.
Rangi tym meczom dodaje fakt, że brytyjskie pismo Daily Mail w 2009 umieściło derby Krakowa na 13. miejscu swej listy największych derbów świata. To uznanie na skalę europejską.
Bilans derbowy – liczby nie kłamią
Statystyki „Świętej Wojny” pokazują, jak zacięta była ta rywalizacja przez lata. Wielkie Derby Krakowa we wszystkich dotychczas rozegranych meczach: 183 mecze, 59 wygranych Cracovii, 42 remisy, 82 wygrane Wisły.
Jeśli chodzi o bramki, to także Wisła ma przewagę. Bramki Cracovii: 231, bramki Wisły: 298. Warto jednak pamiętać, że przez dziesięciolecia to Cracovia dominowała w tej rywalizacji.
| Statystyka | Cracovia | Wisła |
|---|---|---|
| Liczba zwycięstw | 59 | 82 |
| Remisy | 42 | |
| Zdobyte bramki | 231 | 298 |
| Najwyższe zwycięstwo | 5:0 | 7:1 |
Historyczna dominacja Cracovii
Warto podkreślić, że przez większość historii to Cracovia miała przewagę. Od ósmych (1911) Cracovia jest górą na następne kilkadziesiąt lat i co ważniejsze przez ponad 100 meczów. Dopiero w derbach nr 111 (w 1955) Wiśle udaje się wyrównać (44 zwycięstwa i 44 porażki).
Jeszcze ciekawiej wygląda to w meczach oficjalnych. Pierwszy mecz rozegrano w ramach Mistrzostw Galicji w 1913, zwyciężyła w nim Cracovia. Pasy zachowały dodatni bilans aż do kwietnia 2008 roku gdy w 82. oficjalnym meczu derbowym zwyciężyła Wisła po raz pierwszy w historii zrównując się w liczbie zwycięstw z biało-czerwonymi. To pokazuje skalę przedwojennej i powojennej dominacji Pasów.
Najważniejsze momenty w historii derbów
Derby Krakowa to nie tylko liczby, ale przede wszystkim emocje i niezapomniane momenty. 4 listopada 1934 Cracovia doznała derbowej klęski aż 0-5. Ale dryfująca ku Klasie A Cracovia rozgromiła 8 września na własnym boisku Wisłę 5-0 rok później – to pokazuje, jak nieprzewidywalne potrafią być te mecze.
Zdarzały się też kuriozalne sytuacje. Trzykrotnie w Świętej Wojnie orzeczono walkower. Za każdym razem ukarana została Wisła. Po raz pierwszy stało się tak w roku 1913, podczas meczu decydującego o mistrzostwie Galicji dla jednej z tych drużyn (w drużynie Białej Gwiazdy pod fałszywymi nazwiskami wystąpili nieuprawnieni gracze), wówczas walkower wynosił 5:0.
Cracovia przed I wojną światową
Już w czasach zaborów Cracovia była czołowym klubem. Przed wybuchem Pierwszej Wojny Światowej drużyna Cracovii rozgrywała mecze głównie z drużynami z terenu Galicji, która stała się kolebką polskiej piłki nożnej, ale także wiele spotkań toczyła z drużynami z innych ziem monarchii Austro-Węgierskiej. Pierwszy taki mecz Cracovia przegrała w Opawie z Troppauer Spotverein 2:4 (1908 rok).
Szczególnie ważny był mecz z 1911 roku. Trzy lata później „Biało-czerwoni” zmierzyli się z uznawaną za najlepszą drużynę europejską, reprezentacją Austro-Węgier. Mimo porażki 3:6 postawa naszych zawodników pozwoliła uzyskać elitarny na owe czasy tytułu drużyny pierwszej klasy austriackiej.
Pierwszy wielki sukces przyszedł w 1913 roku. W roku 1913 Cracovia wygrała rozgrywki o mistrzostwo Galicji, wyprzedzając lokalną rywalkę Wisłę oraz Pogoń Lwów. To był preludium do późniejszych triumfów mistrzowskich.
Cracovia w reprezentacji Polski
Klub miał ogromny wkład w rozwój polskiej kadry narodowej. W pierwszym międzypaństwowym meczu reprezentacji Polski z Węgrami wystąpiło aż 7 zawodników naszego klubu. To pokazuje, jak ważną rolę odgrywała Cracovia w kształtowaniu polskiej piłki.
Nowoczesna infrastruktura
Cracovia nie tylko inwestuje w drużynę, ale też w zaplecze. Wraz z początkiem 2021 pierwsza drużyna Cracovii przeniosła się do nowego ośrodka treningowego. Powstałe w miejscowości Rączna (gm. Liszki, woj. małopolskie) Cracovia Training Center to efekt ponad roku prac budowlanych, rozpoczynający nową erę w dziejach klubu.
Kompleks robi wrażenie. Przez minione miesiące, na powierzchni prawie 100.000 m², powstała nowoczesna baza treningowa z pełnym zapleczem. Jego częścią są m.in. wyposażone w system podgrzewania boisko główne, cztery pełnowymiarowe boiska treningowe o nawierzchni naturalnej, jedno boisko z nawierzchnią sztuczną oraz hala o konstrukcji drewnianej.
Pięć gwiazd na koszulce – symbol tradycji
Pięciokrotny Mistrz Polski (1921, 1930, 1932, 1937, 1948), zdobywca Pucharu Polski 2020 i Superpucharu Polski 2020. Zgodnie z regulaminem Ekstraklasy Klub jest uprawniony do umieszczenia nad herbem srebrnej gwiazdki oznaczającej zdobycie od 5 do 9 tytułów mistrza Polski. Ta gwiazdka to nie tylko ozdoba – to przypomnienie o wielkiej historii i zobowiązanie na przyszłość.
Cracovia to klub, który przeszedł wszystko – od przedwojennych triumfów po dramatyczne spadki, od bankructwa po europejskie puchary. Historia „Pasów” to opowieść o pasji, determinacji i niezłomności kibiców, którzy nigdy nie przestali wierzyć. Dziś klub znów jest w czołówce polskiej piłki, a każde derby z Wisłą przypominają, że w Krakowie piłka to coś więcej niż sport – to tradycja przekazywana z pokolenia na pokolenie.