Stal Stalowa Wola to klub z ponad 80-letnią tradycją, który przez dekady budował swoją pozycję głównie na drugim i trzecim poziomie rozgrywkowym. Historia „Stalówki” w niższych ligach to opowieść pełna wzlotów i upadków – od triumfów w II lidze w latach 70. i 90., przez dramatyczny spadek aż do IV ligi w 2020 roku, po spektakularny powrót przez baraże w 2024. Równie ciekawa jest przygoda klubu z Pucharami Polski, gdzie wielokrotnie sprawiał sensacje, eliminując znacznie wyżej notowane drużyny.
Klub ze Stalowej Woli plasuje się na 5. miejscu w tabeli wszech czasów I ligi, co pokazuje, że przez lata to właśnie drugi poziom rozgrywkowy był jego naturalnym środowiskiem. Choć pobyt w ekstraklasie był krótki i epizodyczny, to w niższych ligach Stal potrafiła rywalizować z najlepszymi i zdobywać trofea.
Stal Stalowa Wola: rozgrywki obecnego sezonu
Po spadku z Betclic 1. Ligi „Stalówka” ponownie mierzy się z wyzwaniami na trzecim poziomie rozgrywkowym. Kompletne zestawienie wszystkich meczów tego sezonu – zarówno ligowych, jak i pucharowych – znajdziesz w szczegółowej tabeli poniżej.
Pierwsze kroki w centralnych rozgrywkach – lata 50. i 60.
Choć klub powstał jeszcze przed II wojną światową, do centralnych rozgrywek Stal dotarła dopiero w latach 50. W sezonie 1953 Stal wygrała rozgrywki w klasie A (czwarty poziom ligowy), co dało jej przepustkę do wyższych lig. To był pierwszy poważny sukces klubu z hutniczego miasta.
W sezonie 1962/1963 po raz pierwszy wystąpiła w rozgrywkach centralnego szczebla Pucharu Polski. W swoim debiutanckim sezonie: w pierwszej rundzie wyeliminowała Victorię Częstochowa, w drugiej Unię Racibórz, a w 1/16 finału odpadła z Legią Warszawa. Dla klubu z niewielkiego miasta było to ogromne osiągnięcie.
W 1950 roku Stal Stalowa Wola i Stal Mielec walczyły o awans do II ligi, ale wtedy stalowowolanie jeszcze nie awansowali
Złota era II ligi – lata 1973-1987
Po raz pierwszy piłkarze z „hutniczego miasta” awansowali do II ligi w 1973, pod wodzą trenera Jerzego Kopy. To był przełomowy moment w historii klubu – Jerzy Kopa zapisał się w annałach jako twórca największego wówczas sukcesu Stali.
W II lidze piłkarze Stali grali aż do 1987 roku, kiedy w barażach z Górnikiem Knurów wywalczyli awans do I ligi. To była najdłuższa seria występów na jednym poziomie rozgrywkowym w historii klubu – 14 sezonów nieprzerwanych gier w II lidze.
Stabilność i rozwój
Lata 70. i 80. to okres, w którym Stal Stalowa Wola zbudowała solidne fundamenty. Klub dysponował dobrą bazą treningową, wsparciem lokalnej huty i lojalną publicznością. Mecze na stadionie przy ulicy Hutniczej przyciągały tłumy kibiców, a piłkarze Stali byli rozpoznawalni w całym regionie.
W tym okresie klub regularnie walczył o czołowe lokaty w II lidze, co finalnie zaowocowało historycznym awansem w 1987 roku. Trenerami prowadzącymi zespół do tego sukcesu byli Władysław Szaryński i Krystian Muskała.
Ekstraklasowe epizody i powroty do II ligi
Stal Stalowa Wola występowała w najwyższej klasie rozgrywek w sezonach: 1991/1992, 1993/1994 oraz 1994/1995. Pierwszy pobyt w elicie w sezonie 1987/88 zakończył się szybkim spadkiem, ale klub nie poddał się i dwukrotnie powracał na szczyt.
Jej największymi sukcesami 12. miejsce w I lidze (ob. Ekstraklasie) w sezonie 1993/1994 oraz udział w 1/4 finału Pucharu Polski w sezonie 1991/1992. To były lata świetności stalowowolskiego futbolu – klub grał z najlepszymi zespołami w kraju i potrafił im stawiać czoła.
Mistrzostwo I ligi – szczyt możliwości
Warto też wspomnieć o mistrzostwie I ligi w sezonie 1990-91, które należy do największych sukcesów Stalówki. To właśnie ten triumf dał przepustkę do ekstraklasy i pokazał, że klub z 60-tysięcznego miasta może konkurować z dużo większymi ośrodkami.
Stal zajmuje 5. miejsce w tabeli wszech czasów I ligi – wyżej tylko wielkie marki polskiego futbolu
| Sezon | Liga | Osiągnięcie |
|---|---|---|
| 1990/91 | I liga | Mistrzostwo – awans do ekstraklasy |
| 1991/92 | Ekstraklasa | Spadek + ćwierćfinał Pucharu Polski |
| 1993/94 | Ekstraklasa | 12. miejsce – najlepszy wynik w historii |
| 1994/95 | Ekstraklasa | Spadek do I ligi |
Trudne lata i walka o przetrwanie
Po spadku z ekstraklasy w połowie lat 90. Stal już nigdy nie powróciła na szczyt. Klub przez kolejne dekady lawirował między II a III ligą, czasami walcząc o awans, czasami o utrzymanie. Sezon skończyła na przedostatnim miejscu, i razem z Wisłą Płock, Zniczem Pruszków i Motorem Lublin spadła do II ligi – to był 2010 rok, kiedy zakończył się ostatni jak dotąd pobyt w I lidze przed wielkim powrotem.
Swój pierwszy sezon na tym szczeblu (w grupie wschodniej) zakończyła na 7. miejscu. Kolejne lata to gra w II lidze bez realnych szans na awans – brak pieniędzy, odejścia kluczowych zawodników i problemy organizacyjne.
Katastrofalny 2020 rok
25 lipca 2020 roku piłkarze „Stalówki” spadli na czwarty poziom rozgrywkowy, co było jej pierwszym spadkiem na ten poziom od lat 60. XX wieku. To była prawdziwa katastrofa dla klubu z tak bogatą historią. Wielu kibiców zastanawiało się, czy Stal w ogóle przetrwa i czy będzie w stanie wrócić na wyższy poziom.
Spadek do III ligi w 2020 roku był największym kryzysem w nowoczesnej historii klubu
Fenomenalny comeback – dwa awanse w trzech sezonach
Po traumatycznym spadku klub musiał się odbudować od podstaw. Swój pierwszy sezon, po spadku z II ligi, „Stalówka” zakończyła na 4. miejscu w tabeli. Sezon 2021/2022 Stal zakończyła na 7. miejscu w III lidze. Dopiero trzeci sezon przyniósł upragniony awans.
W sezonie 2022/2023 Stal zdobyła wojewódzki Puchar Polski, a także awansowała do II ligi – awans zapewniając sobie w przedostatniej kolejce, poprzez wygraną 7:0 nad Wisłą Sandomierz i osiągnięcie sześciopunktowej przewagi nad Avią Świdnik. Druzgocące 7:0 w kluczowym meczu pokazało determinację zespołu.
Baraże 2024 – historyczny awans
Sezon 2023/24 był jeszcze bardziej spektakularny. Sezon 2023/2024 czarno-zieloni rozpoczęli od czterech meczów wyjazdowych, w których zdobyli ledwie dwa punkty. Po rundzie jesiennej zajmowali dziesiąte miejsce, sezon zakończyli jednak na miejscu czwartym (barażowym).
W półfinale baraży Stal zwyciężyła 2:1 Chojniczankę Chojnice, a w decydującym o awansie do I ligi meczu finałowym wygrała 2:1 z KKS 1925 Kalisz. Mecz w Kaliszu był dramatyczny – gospodarze prowadzili już w 3. minucie, ale Stal odwróciła losy spotkania i wywalczyła awans do I ligi po 14 latach przerwy.
| Sezon | Liga | Miejsce | Uwagi |
|---|---|---|---|
| 2020/21 | III liga | 4. | Pierwszy sezon po spadku |
| 2021/22 | III liga | 7. | Odbudowa kadry |
| 2022/23 | III liga | 1. | Awans do II ligi |
| 2023/24 | II liga | 4. | Awans przez baraże do I ligi |
| 2024/25 | I liga | 18. | Spadek do II ligi |
Przygody pucharowe – sensacje i rozczarowania
Puchar Polski to rozgrywki, w których Stal Stalowa Wola wielokrotnie pokazywała swoją najlepszą twarz. Największym sukcesem był udział w 1/4 finału Pucharu Polski w sezonie 1991/1992, kiedy klub grał jeszcze w ekstraklasie.
Wyeliminowanie Lecha z Lewandowskim
W sezonie 2009/2010 Stal doszła do etapu 1/8 finału Pucharu Polski, po drodze sensacyjnie eliminując Lech Poznań z Robertem Lewandowskim w składzie po serii rzutów karnych. To była jedna z największych niespodzianek tamtego sezonu – drugoligowa Stal pokonała faworyta i sprawiła ogromną radość swoim kibicom.
W sezonie 2019/2020 Stal Stalowa Wola dotarła do 1/8 finału Pucharu Polski, po drodze eliminując Chemik Police oraz GKS Katowice, w której przegrała 0:2 w rozgrywanym w Boguchwale meczu przeciwko Lechowi Poznań. Znowu Lech, znowu 1/8 finału – tym razem jednak „Kolejorz” się zrewanżował.
Sukcesy w Pucharach regionalnych
5 maja 2021 roku Stal zdobyła Puchar Polski grupy Podkarpacki Związek Piłki Nożnej-Stalowa Wola, wygrywając w finale z Siarką Tarnobrzeg 6:5 po serii rzutów karnych – uzyskała dzięki temu awans do Pucharu Polski szczebla podkarpackiego, w którym pokonała Karpaty Krosno 2:0 i przegrała w finale z Wisłoką Dębica 0:1 po dogrywce.
21 czerwca 2022 roku Stal wygrała w finale Pucharu Polski na szczeblu podkarpackim 3:0 z Karpatami Krosno, zapewniając sobie grę w I rundzie edycji 2022/2023 na szczeblu centralnym. W I rundzie wylosowała Puszczę Niepołomice, której 30 sierpnia 2022 roku uległa 1:2 po dogrywce.
Dwukrotne wyeliminowanie Lecha Poznań w Pucharze Polski (2009/10 i starcia w innych edycjach) to powód do dumy
Derby, rywale i atmosfera niższych lig
Derby Stali Stalowa Wola z Siarką Tarnobrzeg, w przeszłości określane derby województwa tarnobrzeskiego względnie derby tarnobrzeskie, a obecnie jako derby północnego Podkarpacia bądź wielkie derby Podkarpacia. To spotkania, które zawsze przyciągają tłumy i budzą ogromne emocje, niezależnie od poziomu rozgrywkowego.
Jako swoiste derby wschodu traktowane są przez kibiców także mecze Stali Stalowa Wola z Motorem Lublin. Pierwsze spotkanie tych drużyn odbyło się w 1988 roku, a dotychczas (stan na 27 września 2014) oba zespoły grały ze sobą dwadzieścia osiem razy.
Mecze Stali z drużyną KSZO Ostrowiec Świętokrzyski również noszą miano derbów. Ma to związek ze względnie bliskim położeniem obu miast, podobną wielkością (Stalowa Wola liczy 63 692, a Ostrowiec Świętokrzyski 72 227 mieszkańców) i hutnictwem, od którego derby wzięły swoją nazwę.
Drużyna rezerw i rozwój młodzieży
Prowadzi również drużynę rezerw, która od sezonu 2021/2022 występuje w klasie okręgowej, grupie stalowowolskiej. Rezerwy to ważny element struktury klubu – to tam młodzi zawodnicy mogą zdobywać doświadczenie przed przebiciem się do pierwszego zespołu.
W klasie okręgowej grupy Stalowa Wola występuje także kilka innych lokalnych klubów, co tworzy ciekawą mozaikę rozgrywek regionalnych. Dla kibiców z mniejszych miejscowości to okazja do zobaczenia przyszłych gwiazd Stali w akcji.
Organizacja klubu i wsparcie miasta
Do 2010 roku klub działał jako sekcja Zakładowego Klubu Sportowego Stal Stalowa Wola, aż 25 czerwca 2010 powstała spółka akcyjna działająca pod firmą „Stal Stalowa Wola – Piłkarska Spółka Akcyjna”. Stała się prawnym następcą i kontynuatorem tradycji ZKS Stal.
W 2018 roku posiadaczem pakiet większościowy spółki przejęło miasto Stalowa Wola. To oznacza stabilne wsparcie finansowe, choć Budżet miejskiego klubu z 60-tysięcznego miasta nie pozwala na walkę z bogatszymi rywalami, którzy mają ambicje Ekstraklasy.
Pozycja w rankingach historycznych
Zajmuje 53. miejsce w tabeli wszech czasów Ekstraklasy i 5. w tabeli wszech czasów I ligi. To niezły wynik jak na klub z niewielkiego miasta – 5. miejsce w I lidze plasuje Stal wyżej niż wiele znacznie większych ośrodków.
W porównaniu z innymi klubami z regionu, pozycja Stali w rankingu wszech czasów I ligi (5. miejsce) plasuje ją wysoko. Motor Lublin czy Korona Kielce mają obecnie większe sukcesy i grają na wyższych poziomach, ale Stal ma za sobą lata świetności, które wciąż liczą się w historycznych zestawieniach.
| Ranking | Miejsce Stali | Uwagi |
|---|---|---|
| Tabela wszech czasów Ekstraklasy | 53. | Cztery sezony w elicie |
| Tabela wszech czasów I ligi | 5. | Wieloletnia obecność na tym poziomie |
| Mistrzostwa I ligi | 1 | Sezon 1990/91 |
Wnioski – sinusoida emocji
Historia Stali to prawdziwa sinusoida. Od triumfów w II lidze w latach 70. i 90., przez ekstraklasowe epizody, aż po dramatyczny spadek do III ligi i spektakularny powrót – klub ze Stalowej Woli przeszedł przez wszystko.
Historia pokazuje, że ten klub potrafi się podnosić po upadkach. Od spadku do III ligi w 2020 roku, przez dwa awanse, aż po I ligę – to dowód na to, że w Stalowej Woli nie brakuje determinacji. Kibice mogą być dumni z tego, że ich klub nigdy się nie poddaje i zawsze walczy o powrót na wyższy poziom.
Niższe ligi to dla Stali nie tylko konieczność, ale też naturalny etap rozwoju. To tam klub zdobywał doświadczenie, budował kadry i przygotowywał się do skoków wyżej. Puchary Polski dawały możliwość zmierzenia się z najlepszymi i udowodnienia, że piłkarze z hutniczego miasta potrafią grać równorzędnie z ekstraklasowymi gwiazdami.